Христиандық


Христиандық
Христиандық (гр. Хristos- помазанник Божий – маңдайына бақ қонған, Құдайдың сүйген құлы) – буддизм және исламмен қатар үш әлемдік діндердің бірі. Оның негізгі қайнар көздері Қасиетті Жазу – Інжіл (Библия ) және Қасиетті Аңыз – соборларда жасалған догматтар, шіркеу әкелерінің шығармалары. Табынудың (мерекелер, жоралар, құпияшылдықтардың) негізінде – Христостың жердегі өмірінің оқиғалары. Ол осы жаңа діннің негізін қалаушы болып есептеледі.
Христиандық І ғасырда Рим империясының шығыс провинцияларында (Палестинада) иудаизмнің бір қатар мессиандық секталарының идеяларының өзара кіру (араласу) салдарынан пайда болды. Еуропалық ортада дүниеге келіп, христиандық иудаизмнен оның «Қасиетті Кітаптарының » барлық қағидаларын үлгі алды – Көне Өсиет, оның бір топ (сонм) құдайлары мен әулиелерін, табынудың көп элементтерін.
Стоиктер, неопифагоршылдар, Платон және неоплатондықтардың философиялық жүйелерінде, жарым – жартылай аристотелизмде кейін жаңаөсиеттік мәтіндерде, дін оқымыстыларының еңбектерінде көрініс тапқан, пайдаланылған ой құрылымдары, ұғымдар және терминдер жасалды. Христиандық діни ілімнің қалыптасуында Филон Александрийскийдің философиясы, соның ішінде Құдай мен адамдардың арасындағы делдал (посредник) ретінде Құдай Ұлы –Логос туралы ілімі, сол сияқты римдік стоик Луций Анней Сенеканың этикалық ілімі ерекше елеулі роль атқарды. Оригеннің ештемеден жасау, Тертуллианның Үштік туралы идеялары айтарлықтай маңызды болды. Император Константиннің тұсында христиандық 324 ж. Рим империясының мемлекеттік дініне айналды, уақыт оза өзінің әртүрлі ерекшеліктеріне байланысты әлемдік дін қатарына қосылды. «Русьті шоқындырып», 988 ж. князъ Владимир Ресейге христиандықты енгізді.
Жалпы алғанда христиандық догматтар күшті айтыстардың, тартыстардың жағдайында бекітіліп отырды, кейде олар догматтардың қабылданғанына қарамастан тоқтатылмады. Айтыстардың төркіні басты үш догматтар туралы жүрді: Құдайдың үш бірлігі, қалпын өзгерту (воплощение) және күнаның жуылуы. Қиян – кескі таластар табынудың кейбір жоралары, мәселелері төңірегінде де орын алды.(дұғалар, шоқыну белгілері, иконаларды құрметтеу және т.б). Өзінің даму барысында христиандық үш үлкен тармаққа бөлінді: православие, католицизм және протестантизм. Бұлардың әрқайсысының ішінде әртүрлі ағымдар, бағыттар, топтар да бар. 1054 жылы христиандықтың православие мен католицизмге бөлінуі өтті, ал XIV ғасырда католицизмнен (Реформацияға байланысты) протестантизм бөлініп шықты.

Философиялық терминдердің сөздігі. - Павлодар: ПМПИ. . 2011.

Смотреть что такое "Христиандық" в других словарях:

  • Ересь — ( гр. һаігеsіs кейін кету, ерекше діни ілім) ресми шіркеу догмаларынан ауытқитын христиандық діни ағым. Діни секталарға қарағанда, ересь өзінің құрылымы, басшы органдары және б.с.с. болатын ерекше діни ұйымды құрмайды. Алғашқы христиандық… …   Философиялық терминдердің сөздігі

  • Інжіл — (Библия:гр. biblia кітап) – христиандық Шығыста IV ғ. бұрын емес қолданыла бастаған иудейлік Қасиетті Жазу (Китвей ха кодеш) және христиандық Қасиетті Жазу (Көне және Жаңа Өсиеттер) кітаптар корпусының (жиынтығының) аты. Көне еврейлік… …   Философиялық терминдердің сөздігі

  • Апологетика — (гр. аpologetikos қорғаушы, қорғаймын) 1) Христиандық дүниетанымның (философияның) негіздерін пұтқа табынушы зайырлы билеушілер мен ғалымдардың сындарлы орынсыз шабуылдарынан қорғаған II ғ. ертехристиандық авторлардың еңбектерінің жинақталған аты …   Философиялық терминдердің сөздігі

  • Даосизм — (қыт. taoism[e]) – қытай философиясы мен дәстүрлі діндегі негізгі бағыттардың бірі. Оның негізін қалаушы Лао цзы ( Кәрі дана , Кәрі ұстаз ) болып есептелінеді. Б.з.д. ІІ І ғғ. шығармаларда бұл философиялық ағым «дао және дэ мектебі» (даодэ цзя) …   Философиялық терминдердің сөздігі

  • Деизм — (лат. deus Қүдай) Қүдайды әлем мен адамды жасаған және оларды үздіксіз басқаратын түлға ретінде түсінетін теизмге қарағанда деизм қүдайды табиғаттан тыс және уақыт пен кеңістікте алысталған, бірақ табиғатқа тек алғашқы қатынасы болған абстрактылы …   Философиялық терминдердің сөздігі

  • Протестантизм — – католицизм және православиемен қатар христиандықтағы үш негізгі бағыттың бірі, XVI ғ. Еуропада жаппай антикатоликтік қозғалыс – Реформация кезеңінде пайда болды. Термин М.Лютер жасаған және 1529 ж. 26 сәуірде жарияланған «Протест» (лат.… …   Философиялық терминдердің сөздігі

  • Славянофильдік — батысшылдыққа қарсы тұрған орыс қоғамдық философиялық ойының бір бағыты. Атының өзі айтып тұрғандай, оның (слав.) өкілдері Ресейдің дамуының өзіндігін (самобытьность), тарихи жолының ерекшеліктерін және ұлттық өзгешілігін дәлелдеуге тырысты.… …   Философиялық терминдердің сөздігі

  • Схоластика — (гр. sсhоlа – мектеп, лат. sсһоlаstіса – мектептік диспуттар) – орта ғасырдағы батысеуропалық діни философиялық ілімдердің жалпы аты. Ол патристика негіздеген христиандық догматиканы (философияны) уағыздау, таратумен айналысты. Толық, абсолютті… …   Философиялық терминдердің сөздігі

  • Теизм — (гр. theos құдай) мазмұны Құдай туралы ұғымдар, оның барлығын (бар екендігін) негіздеу, оның әлемге және адамға қатынасы туралы пікірлерден құралатын діни көзқарас. Терминді ағылшын философы Р.Кедворт енгізді.Ағартушылық дәуірде христиандық… …   Философиялық терминдердің сөздігі

  • Патристика — (гр. pater әке, лат. рatres әкелер) шіркеу әкелері деп аталатын ІІ VІІІ ғ.ғ. ерте христиандық шіркеу «теоретиктерінің» теологиялық философиялық ілімдерінің жиынтығын қамтитын, білдіретін термин. Патристика пұтқа табынушылық политеизмге… …   Философиялық терминдердің сөздігі


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.